است . شهر هتلها و گرمابه‌ها و درختان انجيرى دارد كه مانند آنها در آن سرزمين نيست و همان‌طور كه گفته شد به انجير ريّه معروف است . مالقه خود مركز ناحيهء ريّه است . « 1 » شهرهاى اندلس در دوران امويان و ملوك الطوايف و مرابطين و موحدين بسيار آباد و از مراكز تهيه صنايع مختلف بودند و از معادل آنجا به نحو احسن بهره‌بردارى مىشد ؛ چنان كه در شهرهاى اشبيليه ( سويل ) و مالقه ساخت ظروف بدل چينى و لعابى اشتهار فراوان داشته است . « 2 » ياقوت در قرن هفتم هجرى مىنويسد : « مالقه شهرى آبادان و پر آب است و حصار و باروى آن بر ساحل دريا ميان جزيرة الخضراء و المريه واقع است و به گفتهء حميدى بر ساحل تنگه معروف به الزّقاق قرار دارد . بنيان آن قديمى است و بعدها تعمير و آباد شده است . كشتيهاى فراوان به آنجا رفت‌وآمد مىكنند و محل رفت‌وآمد بازرگانان است و آبادانى آن توسعه پيدا كرده است ، به طورى كه شهر ارشذونه و شهرهاى ديگر اين ناحيه در حكم روستاها و آباديهاى مالقه به شمار مىروند » . « 3 » يك قرن بعد از ياقوت ، ابو الفداء در قرن هشتم هجرى در وصف آن مىنويسد : مملكت مالقه در جنوب قرطبه است و ميانشان حدود پنج روز راه فاصله است . اين مملكت بر ساحل درياى زقاق ( درياى مديترانه ) در قسمت جنوبى اندلس واقع است . از آن ، انجير و بادام فراوان به دست مىآيد . از نواحى مالقه شهر ابلّش است كه شهرى بزرگ در مشرق مالقه است و در همهء نواحى مالقه شهرى مانند آن نيست . از اعمال ( نواحى ) مالقه ، حصن لمايه و حصن بزليانه بر ساحل درياى زقاق است و ديگر ، حصن مورور است كه در مغرب حصن بزليانه واقع شده و از آباديهاى آن سهيل است كه عبد الرحمن بن عبد الله السهيلى اعمى صاحب كتاب روض الانف از آنجا بوده است . « 4 » حميرى در قرن نهم هجرى عينا مطالبى را كه ادريسى در قرن ششم هجرى در وصف مالقه گفته تأييد كرده و علاوه بر آن مىنويسد : مالقه از شهرهاى كهن و قسمت اعظم آن در كنار دو پل قديمى آن است . يكى از پلها بر روى يكى از دو درياچه‌اى است كه در

--> ( 1 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 2 ، ص 565 و 570 . ( 2 ) . تاريخ اسپانيا ؛ ص 112 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 43 . ( 4 ) . تقويم البلدان ؛ ص 211 .